Dit interview heeft plaatsgevonden op 13 juli 2006

Akkerbouwer Jan van Kempen houdt wel van een uitdaging. In plaats van aardappels, bieten of graan, gooit hij daar wel eens een ander gewas tussendoor, een gewas waarvan je wel kan zeggen, dat het opvalt. Daar bloeide in juli op een veld langs de Middenweg in Middenbeemster zomaar een felgeel koolzaadveld. Binnenkort zal het koolzaad geoogst worden en dan wacht de oogst in de graanschuur op verdere behandeling.
Omdat in een vergadering van de gemeenteraad Beemster de pacht van het betreffende land ter sprake kwam en de plannen die van Van Kempen heeft, hem eens gevraagd hoever hij daarmee gevorderd was.

Brandweerwagens op biologische koolzaadolie?
Het land is destijds door de gemeente Beemster aangekocht en Van Kempen meldde zich aan om het (opnieuw) te pachten. Hij vermeldde daarbij dat hij van plan was om zelf het koolzaad te verwerken tot biologische brandstof en stelde daarbij voor dat die 'Beemster benzine' dan zou kunnen worden gebruikt door het gemeentelijke wagenpark. Er zou voldoende brandstof zijn om alle Beemster brandweerwagens en die van de groenvoorziening er op te laten rijden. Het College van B & W vond het een goed innovatief voorstel en wilde daarom steun aan zijn pachtaanvraag geven. In de gemeenteraad leverde het voorstel wel enige discussie op, maar tenslotte ging de raad akkoord.
Een praatje bij Jan van Kempen op het paradijselijke erf bij de boerderij aan de Zuiderweg, daar moet je altijd wel even een paar uurtjes voor uittrekken. Jan zit graag op zijn praatstoel en dan komen de verhalen los. Desgevraagd deelt hij mee, dat hij zelf uit het zaad hij olie wil persen. "Die 5 ha kan 10.000 liter olie opleveren," meent hij. "Door gewasverbetering kan een geweldig rendement verkregen worden." Van Kempen werkt samen met een biologische groep in Haarlemmermeer, die innovatief bezig is en het koolzaadveld is één van die proefpercelen. Als de proef slaagt, dan wil hij zijn koolzaadareaal vergroten tot 25 ha.
Van Kempen heeft echter een probleem. Hij heeft voor de opslag en verwerking van het koolzaad een pers- en filterinstallatie installatie nodig en die moet een plekje in een nieuw te bouwen schuur krijgen. Hij hoopt dat hij voor de winter de schuur mag gaan bouwen, want anders ziet hij geen mogelijkheid om dit op zijn bedrijf te doen. Als de proef slaagt, wil hij vijf hectare met koolzaad gaan verbouwen.

Varkens
Er is ook nog een ander facet aan het koolzaadveld. Het 'schroot' gaat niet zomaar bij het afval, maar naar de Beemster van Arjan van der Mark, die op een milieu- en diervriendelijke varkenshouderij heeft. Dat is heel goed varkensvoer. En, de varkens kunnen ook heerlijk luieren in het stro dat Jan van Kempen hem eveneens levert. Jan heeft trouwens ook nog steeds het voornemen om de varkens van Van der Mark eens lekker te laten wroeten in zijn afgemaaide graanveld. Dat vinden ze heerlijk, " zegt hij. "Varkens zijn geen wandelende karbonades, maar leuke en interessante beesten. Ik zou het enig vinden om ze dat pleziertje eens te gunnen."

Leven en laten leven
Jan hecht niet aan luxe. Hij kan zich niets prettigers voorstellen dan lekker zitten op het terras bij zijn boerderij onder de parasol en genieten van het vogelleven in de bossages er omheen. "Wat is luxe?" vraagt hij. "Het is maar waar je tevreden mee bent."Leven en laten leven en iedereen wat gunnen", dat is zijn parool. Als voorbeeld daarvan vlogen op het erf roodborstjes rond zo groot als merels. Volgens Jan komt dat, omdat een roodborstpaartje voor het bouwen van een nest een goed plekkie in zijn schuur hebben gevonden, namelijk daar waar het het blauw maanzaad is opgeslagen. En ze mogen van Jan hun jongen rijkelijk voeden met die lekkere blauwe korreltjes. De kleine roodborstjes blijken daar geweldig op te gedijen.

Maanzaadgebak
Ja, dat blauw maanzaad, dat is ook een akkerbouwproduct, waar Jan vol voldoening naar kijkt als het in bloei staat. Helaas strooit de broodbakker het maanzaad alleen maar schaars over brood en broodjes. In Duitsland en andere Oost-Europese landen is maanzaad in gebak een echte lekkernij.Maar in die landen zitten ze niet op de oogst van Jan van Kempen te wachten; daar staan er velden vol mee. Maar Jan is geduldig. De maanzaadoogst met die pieterige kleine zaadjes heeft niet zoveel opslagruimte nodig en zo wacht tot hij een goede koper vindt. Het leukst zou hij het vinden als er speciaal maanzaadbrood van Beemster graan met maanzaad zo van de Beemster akker, gebakken zou gaan worden.

Bloeiende aardappelvelden
Natuurlijk worden ook aardappels geteeld op de landerijen van Van Kempen. Dit jaar hadden ze het heel erg moeilijk. Aanvankelijk veel te koud en daarna weer veel te warm en vooral te droog. "Dat de aardappels zo prachtig in bloei staan is , hoe gek het ook klinkt, eigenlijk een teken van versterving", zegt hij, terwijl hij een plant uit de grond trekt en de kleine piepertjes laat zien.
"Als de aardappel ondergronds geen knollen kan vormen dan gaat hij bovengronds voluit in de bloei om zo te zorgen voor nageslacht. Kijk er is veel te weinig blad gevormd om de grond te kunnen beschaduwen. Daarom wordt die door de vele zon en de droge wind veel te droog en kunnen de piepers niet groeien.

Victoria's
Van Kempen zou van Kempen niet zijn als hij geen speciale soort aardappels op zijn akker heeft. Het zijn Victoria's, een hele stevige aardappel, die zich ook uitstekend leent voor patat en chips. De aardappel neemt minder vet op bij het bakken en als er dan ook nog inplantaardige olie wordt gebakken, dan wordt de patat de helft minder vet (slechts 7%) dan van doorsnee aardappels. Vorig jaar heeft Van Kempen een filmploeg van RTL5 op zijn land gehad om opnames te maken van het binnenhalen van de oogst. Daarna werd er in de schuur van de aardappels frietjes gemaakt en gebakken. Wie die uitzending nog eens wil bekijken op "uitzending gemist; het betreft uitzending jaargang 1, aflevering 2 van 2 op 18.24 minuten. Overigens is deze hele uitzending helemaal gewijd aan innovatieve landbouw.

Vaselia
Van Kempen is eigenlijk gek op bloemetjes. Al is zijn bloeiende aardappelveld economisch gezien niet best, toch vindt hij die witte bloempjes met de robuuste gele stamper erg mooi. Zo is een ander gewas, dat hij zaait om te voldoen aan de braakverplichting een bijzonder soort: Vaselia met helderblauwe bloempjes. "Als dat veld in bloei staat is het een prachtig gezicht en de bijen zijn er gek op", zegt hij. "Je ziet ze dan voorbij vliegen met hele paarse snuiten. . ." En al levert dit gewas zelf dus niets op, de imkers zien maar al te graag hun bijen deze kant opvliegen.
Dat geldt uiteraard ook voor het bloeiende koolzaadveld. Daar wordt heerlijke honing van gemaakt. Overigens heeft minister Veerman ook een project gestart, dat bloementeelt bij akkers promoot. Bloemen trekken namelijk ook allerle nuttige insecten aan, die en passant ook landbouwgewassen ontdoen van ongewenste beestjes zoals luizen en wantsen.