Knoflook van Beemster velden,
Sanitas, een nieuw succesvol product bij Maatschap Kruiswijk
Middenbeemster, september 2006
Van de extreem warme julimaand en de daarop volgende kletsnatte augustus hebben Jan en Miriam Kruiswijk wat betreft het binnenhalen van de oogst geen last. Hun bijzondere landbouwproduct: knoflook, genaamd Sanitas, hetgeen Latijns is voor 'gezondheid', werd al eind juni/begin juli geoogst. In de schuur achter  hun boerderij aan de Rijperweg 129 worden de knoflookbolletjes nu door vele bezige handen klaar gemaakt voor de verkoop.
Knoflookavontuur
Voordat echter een bezoekje aan de 'werkplaats' wordt afgelegd vertelt Miriam Kruiswijk iets over het knoflookavontuur waarin zij en haar echtgenoot zich hebben gestort. "Knoflook is namelijk geen product dat je op veel Nederlandse akkers zult aantreffen. Die bedrijven zijn wel op de vingers van één hand te tellen. In feite is het hier wel de meest noordelijke streek waar dit gewas geteeld kan worden", vertelt ze. "Hoe dat zou moeten worden, daar was niet zoveel over bekend. Het betekende dus veel onderzoek naar de te volgen methode, want er is heus wel wat meer voor nodig dan alleen maar in de grond stoppen en maar gewoon wachten tot er geoogst kan worden."
"Knoflook is een zeer kwetsbaar gewas en je moet overal rekening mee houden wat betreft weersomstandigheden, klimaat, schimmelaandoeningen en ziekten", gaat ze verder. " In de loop der  jaren hebben we echter veel ervaring opgedaan en je kunt wel zeggen, dat het een succes is geworden. "
Tien teentjes
Het bedrijf van Maatschap Kruiswijk was oorspronkelijk een melkveebedrijf, maar een jaar of tien geleden kreeg Jan Kruiswijk een idee: hij wilde knoflook gaan verbouwen, een product dat eigenlijk hier niet hoort, maar hij had er nu eenmaal zijn zinnen op gezet om te proberen of hij het op de Beemster klei toch voor elkaar zou kunnen krijgen.
Met het planten van tien teentjes knoflook ging het experiment van start.
Waar hij er van uitging dat knoflook, net zoals uien, boven de grond groeiden, zag hij maar niets gebeuren. Ja, het loof groeide, dat wel! Teleurgesteld wilde hij na verloop van tijd het spul er maar uithalen en toen - tot zijn grote verbazing - bleken ondergronds tien mooie knoflookbollen te zijn gegroeid. Eureka!
 Pootgoed
Het pootgoed, dat uit Frankrijk en Spanje wordt aangekocht gaat in oktober de grond in.
Ook knoflook moet natuurlijk in wisselteelt verbouwd worden.
Was de teelt van dit product aanvankelijk maar kleinschalig, nu klinkt steeds luider de vraag naar de knoflook van de vette klei van Werelderfgoed Beemster gevraagd.
Export
Het gewas gaat niet naar de veiling maar direct naar de klant en is vaak voor export naar bijvoorbeeld Engeland, Zwitserland en Duitsland bestemd.
Er bestaat een groot verschil tussen verse en gedroogde knoflook en dat is niet alleen aan de buitenkant te zien. Gedroogde knoflook, die je in de winkel koopt, komt veelal uit China. Verse knoflook is wat betreft transportkosten te duur voor dit land.
  Huisverkoop
Ook de huisverkoop gaat steeds groter vormen aannemen. Bij het houten stalletje aan de weg stoppen al meer auto's om wat van de heerlijke verse knoflook mee te nemen of een potje met vers gemalen knoflook. (Ook bij de Beemster lusthofwinkel van Jos van der Lee aan de Middenweg 191 zijn de producten van Maatschap Kruiswijk te koop).
Verwerkingsproces
De knoflook wordt gerooid met een speciale knoflookrooimachine die uit Frankrijk is gekomen. Het gaat daarbij ook heel anders dan bij bollenrooien. Deze knoflookrooier trekt de plant aan de stengel omhoog. Voor verse knoflook wordt de plant ook al in een vroeger stadium geoogst dan wanneer ze gedroogd zou gaan worden. Daardoor zijn er geen bestrijdingsmiddelen nodig en is het dus een veel milieuvriendelijker gewas, dan wanneer het gedroogde knoflook zou betreffen. Ook vraat door ongedierte komt op de knoflookakker niet voor. Mollen blijven er ook af; die houden klaarblijkelijk niet van knoflook!
 
Na het inleidende gesprek volgde een rondleiding in de schuur waar de knoflookbollen gereed gemaakt worden voor verkoop en export. Allereerst wordt een stuk van de steel en de wortels afgesneden. Het pellen van de bol wordt meestal door schooljeugd gedaan. Aan personeel geen gebrek, want de knoflookboerderij ligt in de route van school naar huis en dus stappen velen hier af om een paar middagen in de week te helpen.
Duidelijk is, en dat hoeft eigenlijk niet vermeld te worden, dat het in deze schuur behoorlijk naar knoflook ruikt. Hoewel, verse knoflook is niet zo penetrant van geur als gedroogde.
 
Sorteren
Tijdens het pellen worden de knoflookbollen gesorteerd op grootte. Dat gebeurt door middel van een kokertje. Een te klein exemplaar valt er in. Ook wordt gekeken of de verse knoflook geen verkleuringen, scheuren of andere ongerechtigheden vertoont. In dat geval worden ze er uit gesorteerd en verwerkt tot knoflooppasta.
 
 Bewerkelijk
Knoflook is een bewerkelijk product: omdat de bol niet constant van vorm en gewicht isal moet alles met de hand gebeuren.
Als het werk er op zit, staan daar grote stapels dozen met knoflookbollen, klaar voor verzending.
En het afval dat resteert wordt gecomposteerd.
De rondleiding is voorbij. Ten afscheid stopt Miriam de redactie van de Beemster Bengel nog een paar heerlijke verse knoflookbollen in de hand met een recept voor knoflooksoep en voor een pikante Beemster salade. Vooral de knoflooksoep lijkt erg lekker. Dus hierbij maar even overgenomen.
Knoflooksoep voor vier personen
Het geheim van de smaak schuilt in het aantal gepelde (6) en ongepelde (18) knoflookteentjes |
- 8 dl kippenbouillon (bij voorkeur zelf getrokken)
- 24 knoflookteentjes, waarvan 6 gepeld
- 4 verse salieblaadjes
- 3 takjes selderij
- 3 takjes verse tijm
- 2 eetlepels fijn gehakte peterselie
- 4 flinke sneden stokbrood
- 75 gram halfharde kaas in hele kleine blokjes (comté of Port Salut)
|
Breng de bouillon aan de kook,
voeg de knoflookteentjes toe en houd alles 30 minuten tegen de kook aan.
Voeg daarna grof de gesneden salieblaadjes, bladselderij- en thymtakjes toe.
Houd alles nogmaals 30 minuten tegen de kook aan.
Zeef de bouillon en voeg zout naar smaak toe.
Roer daarna de peterselie door de bouillon.
Leg in elk voorverwarmd bord een stokbroodsneetje en verdeel de kaas er over.
Schenk de bouillon er rond om.
De kaas kunt u ook vervangen door het kippenvlees, waarvan de bouillon was getrokken. |
|
