Voortbestaan lijkt gewaarborgd

Middenbeemster- Warmenhuizen, 22 febr. 2007

Het is natuurlijk hartstikke leuk om een bloem naar je genoemd te krijgen en dan ook nog wel één in zo'n mooie felle kleurstelling. Een bloem, die bovendien ingeschreven staat in het internationale dahliaregister van de Royal Horticultural Society in het Engelse Surrey.
Echter, de 'vader van de bloem', de Beemsterling Rijn Muntjewerff, is in zijn eentje niet meer in staat om zijn schepping de zekerheid van een lang en vruchtbaar leven te geven. Gewoon omdat hij steeds moeilijker gaat lopen en het werken in zijn tuin op de hoek van de Hobrederweg en Nekkerweg voor hem welhaast niet langer tot de mogelijkheden behoort. Gelukkig heeft hij een goede vriend, die dit jaar nog het planten van de dahliaknollen in de Beemsterklei op zich neemt, maar de verzorging van de dahliabedden, is weer een ander verhaal.

Kom maar eens langs
Omdat je natuurlijk bezorgd bent over de levenskansen van je petekind, vroeg ik aan Rijn of hij  iemand wist, die de bloem in productie kon nemen, zodat de 'Erny' in Nederland en misschien zelfs daarbuiten zou kunnen gaan stralen. Hij wist wel een bevriende kweker te noemen: de heer Rinus Nuland in Warmenhuizen, vlak bij Schoorl.
Met hem werd via e-mail contact opgenomen, waarbij de foto van de bloem werd meegestuurd. Nou, Rinus had er wel oren naar en dat klonk bemoedigend. "Kom maar eens langs", stelde hij voor en zo togen Rijn, zijn echtgenote Rietje en ondergetekende op weg richting kust, waar Nuland zijn stekkenkas heeft staan. Dat Rijn en Rinus elkaar mogen, bleek wel uit de hartelijke begroeting.

Ook Dahlia Werelderfgoed Beemster
Het duurde dan ook niet lang of de foto's, die Rijn had meegenomen, kwamen op tafel. 'Munt' had namelijk niet alleen de knol van de aanleiding van het bezoek bij zich, maar ook andere door hem gekweekte nieuwe soorten, zoals Werelderfgoed Beemster en Westerhem. Om de bloemen in het echt te laten zien is in dit jaargetij natuurlijk niet mogelijk.
Nuland vindt, dat de Beemsterling een bijzondere neus heeft voor het veredelen van steeds weer nieuwe, mooie soorten en toonde dus eveneens grote belangstelling voor de veredeling van alle knollen, die Muntjewerff nog meer bij zich had.

Nuland zorgt in zijn stekkenkas voor de vermeerdering van dahliasoorten. In de eerste plaats vinden die de weg naar de vele Nederlandse dahliaverenigingen, maar hij levert daarnaast aan winkels en tuinshops zodat ze terecht kunnen komen bij het 'gewone' publiek in binnen- en buitenland.

Om door een ringetje te halen
Nuland bezoekt vaak tentoonstellingen om te kijken wat er allemaal voor nieuws is op zijn gebied. Zo bezoekt hij dikwijls de befaamde Engelse tuinshows. Ook hier kwam een foto te pas om te laten zien hoe een beoordeling van een dahlia op de tentoonstelling geschiedt en welke eigenschappen een dahlia moet hebben om te worden bestempeld tot 'showbloem'. De bloemen worden dan letterlijk door een ringetje gehaald. Ze moeten volkomen cirkelvormig zijn en de bloemblaadjes mogen nergens de ring raken.
Zulke kampioenen in je tuintje krijgen, zal niet meevallen. Ze worden behoorlijk beschermd en zijn niet zomaar in de handel verkrijgbaar.
Dahlia Erny is een zogenaamde decoratieve bloem. Wellicht zal die niet aan die hoge eisen voldoen. Dat heeft echter tot voordeel, dat de dahlia, zeker nu Nuland zich op de veredeling er van werpt, bij gebleken geschiktheid over een jaar of drie gewoon bij een tuinbedrijf kan worden gekocht.

Reuzendahlia's
In het inleidende praatje, kwamen allerlei bijzonderheden over dahlia's aan de orde. Zo vertelde Rinus dat in Mexico een reuzendahlia groeit van zeker 7 meter hoog. De enorme stelen, die bij een dahlia hol zijn, worden door de bevolking gebruikt als buizen voor de watervoorziening.

In 1999 al een bescheiden productie
Maar eindelijk kwam dan toch de knol, die Rijn had meegenomen, te voorschijn. In totaal had hij er slechts twee bij zich en dat was letterlijk alles wat er op dat moment aan erfelijk materiaal van "Erny" bestond: een grote en een wat kleinere. "Nou, uit die grote kan ik zeker 25 stekkies halen en uit die kleinere wat minder, maar er is genoeg om mee te beginnen", reageerde Nuland.
De stekken, die deze zomer in Nulands proeftuin worden geplant, zullen in het najaar weer knollen opleveren en die gaan in het voorjaar van 2008 opnieuw stekken produceren. Het aantal stekken kan daardoor weer met ongeveer 25 vermenigvuldigd worden. Volgens de kweker kan in 2009 dus al gedacht worden aan een bescheiden productie. Daarmee zou dus de toekomst van deze bijzonder mooie dahlia zijn veilig gesteld. .

Honka Surprise, de geurende dahlia
Nuland bleek een genoeglijke prater. Het kweken. van dahlia's is niet alleen zijn beroep, maar ook zijn hobby. Hij vertelde er enthousiast over en deelde mee, dat het hem zelfs gelukt is een geurende dahlia te kweken: de Honka Surprise. 
Bijen, die voor bestuiving zorgen, komen eigenlijk niet op dahlia's af. Deze bloemen produceren namelijk geen nectar en zijn daardoor geurloos. Omdat bijen voornamelijk op geur afkomen, laten ze dahlia's liever liggen en zoeken een klaverweitje op. Hommels en vlinders daarentegen zien meer in kleur en stuifmeel en zorgen zo voor de bestuiving. Volgens Nuland was het iemand opgevallen, dat een bepaald plantje, ergens in Mexico en verwant aan de dahlia, wèl bijen lokte. Het bleek een cacao-achtige geur te hebben. Het lukte Nuland om deze plant te kruisen met een andere dahliasoort en dat is een paarse bloem Honka Surprise geworden, die naar vanille ruikt.

Kijkje in de stekkenkas
Tenslotte stelde Nuland voor eens een kijkje in de stekkenkas te nemen om te zien wat er straks met 'Erny' zou gaan gebeuren.
In grote bakken had hij dahliaknollen mannetje aan mannetje geplant. Ze begonnen al uit te lopen. Op de bakken waren foto's van de bloemen met naam en toenaam geprikt. Een aantal soorten had een hele bak ter beschikking. Die waren besteld door een van de dahliaverenigingen of door de handel. Dahlia's zijn namelijk ook gewilde bloemen voor corso's, vooral in het zuiden des lands.
Er waren bakken waar maar een paar knollen van dezelfde soort bij elkaar gezet waren. Die gaan, net als "Erny" , voor veredeling. Overal ter wereld zoekt Nuland naar geschikte dahliasoorten. Zo heeft hij bijvoorbeeld in Tsjechië een speciaal adresje, waar hij de mooiste kweekdahlia's vandaan krijgt.

Eerste vroege stekken worden niet gebruikt
Aan alle knollen ontsproten al groene stekjes. "Ja, de natuur is erg vroeg dit jaar", aldus Nuland. "Het is in ieder geval te vroeg om al te gaan stekken, want het daglicht is nog niet sterk en lang genoeg. Daarom laten we ze even pas op de plaats maken door die eerste vroege stekken weg te snijden. Dan kan je er op wachten, want na een paar dagen zijn er al weer nieuwe stekken gevormd. De tweede lichting stekken, die snijden we zorgvuldig af, dopen ze in het groeimiddel en planten ze dan in een potje, zodat ze een wortelstel kunnen vormen."
Als de stekken sterk genoeg zijn, gaan ze naar de proeftuin, waar ze in de zomer geshowd kunnen worden aan het publiek.

Holle stelen
In de stekkenkas stonden ongeveer 300 soorten cultivars, die in totaal wel zo'n 300.000 nieuwe plantjes kunnen opleveren. Met een vlijmscherp mesje: (dat moeten we wel twee keer per uur slijpen) demonstreerde Nuland hoe de stekken afgesneden worden. Hij liet zien, dat die eerste stekken ook eigenlijk niet geschikt zijn, want de steeltjes zijn hol en daarin ontwikkelen zich vaak schimmels en bacteriën.

Voor de nieuwe knollen, die Rijn had meegenomen, had Nuland al een plekje gereserveerd. Over een paar dagen zullen ze, gezien de behaaglijke temperatuur in de kas, zeker stekken gaan ontwikkelen.

Ik weet nu dus helemaal wat er met mijn 'petekind' gaat gebeuren. Hopelijk kan ik straks zelf in mijn tuin, (misschien zelfs volgend jaar al), een exemplaar van mijn eigen dahlia in de tuin planten."Kom over een poosje maar eens kijken in de showtuin om te zien hoe het met jouw dahlia gaat." nodigde Rinus uit. Overigens stelt hij zijn proeftuin regelmatig open voor groepen bezoekers, die dit dahliaveredelingsbedrijf ook eens met eigen ogen willen bekijken.

Honka Surprise
Rinus liet het gezelschap uit de Beemster niet vertrekken zonder het een paar knolletjes van zijn geurende dahlia Honka Surprise toe te stoppen.
Over die bloem staat het volgende op een Engelse site over dahlia's with scent: "This star type dahlia, yet to be named, was raised by Q. van Nuland In Holland in 2003. It's one that everyone will want in the garden. It's a lovely lilac flower with the yellow centre that will attract the butterflies.
(Deze stervormige dahlia is in 2003 gekweekt door Q. van Nuland. Het is een lila-achtige bloem met een geel hart, dat vlinders zal bekoren. Iedereen zal deze bloem wel in zijn tuin willen hebben, red.).

Dus deze bijzondere bloem zal komende zomer te zien èn te ruiken zijn in mijn achtertuintje! En hoe het met dahlia Erny gaat: daarvan houd ik u natuurlijk op de hoogte.

Met dank aan Rinus Nuland
Erny van de Kleut