Start
Redactie
Beemster Agenda
Nieuwsarchief
Foto-impressies
In gesprek met
Verenigingen
Gastenboek
Over de Bengel
Links
Op valreep van jubileumjaar 2012 haalden Hans Völlmar en Jetske Straatsma
'Voorzienigheid' en 'Lot' terug naar de Beemster

Beemster, 11 december 2012

Het jaar 2012 waarin de Beemster het vier eeuwen bestaan herdacht, kende een aantal leuke en mooie hoogtepunten, maar de kroon op dit jubileumjaar mag wel de actie van Hans Völlmar en Jetske Straatsma genoemd worden. Zij haalden op de valreep van 2012 de allegorische beelden van de Poort van Zwaansvliet, de muzen 'De Voorzienigheid' en 'Het Lot' terug. Ze staan nu, tot groot genoegen van het echtpaar, te pronken op de zuilen van een nieuwe brug. Net als de beelden is de brug een exacte kopie van de Poort van Zwaansvliet, zoals die eertijds in alle luister aan de Volgerweg in de Beemster heeft gestaan. Nu wacht alleen nog de brugleuning op voltooiing, maar dat zal binnenkort ook gebeuren.

De buitenplaats Zwaansvliet behoorde tot één van de vijftig grote landhuizen, die in de nieuwe polder Beemster werden opgetrokken door steenrijke VOC kooplieden. De buitenplaats werd gebouwd in opdracht van François en Dirck van Oss, die twee percelen aan de Nekker- en Volgerweg kochten. François en Dirck waren de zonen van Dirck van Oss, de voornaamste financier van de droogmaking van de Beemster.

Een brug
Völlmar en Straatsma stonden in 2007 voor de noodzaak een brug te laten bouwen naar het vroegere tuinbouwperceel aan de oostkant van de Nekkerweg, waar een deel van de wetenschappelijke collectie van de dendrologische verzameling aan bomen en struiken van Stichting 'Het Beemster Arboretum' uit het noordelijke halfrond werd geplant. (Dit is een stuk land dat behoorde tot de voormalige buitenplaats Zwaansvliet). Na overleg met enkele historisch terzake kundigen werd gekozen voor een imposante toegangspoort. Al dadelijk gingen de gedachten daarbij naar de Poort van Zwaansvliet. Aan de hand van oude foto's lieten Völlmar en Straatsma door een bouwkundig expert een tekening maken, die exact moest lijken op het origineel uit vroeger tijden.

Tot 1971...
De originele poort, die nog tot 1971 aan de Volgerweg overeind bleef staan, verkeerde toen ondanks het historische monumentale karakter al in zwaar vervallen toestand. Omdat op die plek de snelweg A7 zou worden aangelegd, werd dit overblijfsel uit roemrijker tijden maar geslecht. De gemeente Beemster heeft de restanten laten opslaan op een van de gemeentewerven.
Op die Poort stonden eertijds twee allegorische vrouwenfiguren, maar een foto uit 1930 toont aan, dat die omstreeks die jaren al niet meer aanwezig waren. Ze kwamen in het bezit van het Rijksmuseum en daar werden ze herkend als werken van de beroemde 17de eeuwse beeldhouwer Ignatius van Logteren. Ze zijn nu museaal bezit en tot op heden nog in het museum te bezichtigen.

Terug naar 2007...
Toen de plannen eenmaal op tafel lagen, vroegen Völlmar en Straatsma een bouwvergunning voor de brug aan. Tijdens een gesprek met de toenmalige burgemeester Postma bood die aan, het opgeslagen materiaal van de brug bij de bouw van een replica te gebruiken.

De reconstructie van de poort nam een aantal jaren in beslag want een moderne brug moet berekend zijn op een last van 25 ton. Er was dus een onderheide betonnen brug nodig en die werd gebouwd door firma van 't Hek.

 

De brugpijlers
Daarna kwam het metselen van de brugpijlers aan de orde. Deze opdracht ging naar de Friese firma Tadema Aannemers. De historisch onderlegde specialist daar, Freddy de Witte, bleek zeer kundig in het namaken van oude stukken zandsteen.
Veel van de nog bewaarde resten van de originele brug bleken echter al te zwaar beschadigd om er nog gebruik van te kunnen maken. Daarom werden er mallen van gemaakt, die met een speciale specie werden gevuld.
Stukje bij beetje verrezen zo de twee brugpijlers met bovenop ter linker- en ter rechterzijde de woorden 'Zwaans' en 'Vliet'.

Speciale mortel
De vraag was natuurlijk al aan het begin van het plannen maken aan de orde gekomen, namelijk hoe aan de beelden 'De Voorzienigheid' en 'Het Lot' te komen, zoals die vroeger op de poort hebben gestaan. Het Rijksmuseum vragen om teruggave van de originele historische beelden was natuurlijk niet aan de orde. Het Rijksmuseum gaf wel toestemming om van de originele beelden mallen te maken onder voorwaarde dat er slechts één stel van zou worden gegoten.
De Witte durfde het aan die meer dan levensgrote beelden te gaan gieten met een speciale mortel. Toen in oktober 2011 de mallen werden verwijderd, kwamen daar prachtige vrouwen, niet van de originelen te onderscheiden, uit te voorschijn. Nog wat witjes, weliswaar, maar de tijd zal de zandsteen wel bij kleuren.
Het plaatsen van de beelden op de pijlers eind 2011 liet echter op zich wachten omdat de vorst was ingetreden. Het mag namelijk niet vriezen, omdat de hechting van de beelden op de bovenkant van de pijlers daar te lijden van zou kunnen hebben. Helaas ging in 2012 de firma Tadema failliet.

De Witte had echter uit voorzorg de beelden al naar het bezoekerscentrum van het arboretum aan de Nekkerweg 67-A gebracht. Daar stonden dus de beide dames te wachten tot zij op hun hoge standplaats zouden worden geplaatst. Goede buur firma van ‘t Hek bood weer uitkomst en met de uitgerukte kraan verliep de operatie vlekkeloos.

Droom uitgekomen
De droom van Völlmar en Straatsma is dan toch eindelijk werkelijkheid geworden. De verweerde resten van de oude Poort van Zwaansvliet hebben hun diensten bewezen en een stralend nieuwe Poort biedt een monumentale toegang tot een mooi bosachtig park dat na afspraak vrij toegankelijk is, zodat iedereen er van kan genieten.

Het echtpaar Völlmar-Straatsma heeft met deze actie iets uit het rijke Beemster verleden teruggehaald en dit bovendien geheel uit eigen middelen bekostigd. Dat is op de valreep van het jubileumjaar toch wel een pluimpje waard!